• Autor: Katarzyna Siwiec
Mój ojciec przed śmiercią ustnie ustalił służebność przejazdu i dojazdu dla wujka przez naszą nieruchomość. Podpisał też w tej sprawie krótki dokument. W międzyczasie wydzielono drogę bezpośrednio do działki wujka, ale jest to obecnie pole trawy. W księgach wieczystych nie ma żadnego wpisu o służebności. Przejazd sąsiadów jest bardzo obciążający, nigdy o niego nie dbali, nieraz stoi tam pełno błota. Rok temu na wniosek mamy wójt obiecał utwardzić tę drogę. Rozumiem, że nie dojdzie do ustanowienia służebności? Czy ustne ustalenie służebności przejazdu i oświadczenie ma jakąś moc prawną?
Odpowiadając na Pana pytanie, potwierdzam, że dokument ten nie jest dokumentem ustanawiającym służebność gruntową przejazdu i przechodu. Przepisy Kodeksu cywilnego a dokładnie art. 245 stanowi, że:
„§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia”.
Zobacz też: Ustanowienie służebności przejazdu
Aby zatem ustanowić służebność konieczna jest zgoda właściciela nieruchomości, w tym przypadku właściciela działki nr X, w formie aktu notarialnego. Oświadczenie złożone w gminie nie prowadzi do powstania służebności, jest to po prostu zwykła zgoda na przejazd przez działkę z potwierdzonym urzędowo podpisem, ale nie służebność, tak więc potwierdzam – ma Pan rację, domniemają, że do ustanowienia służebności nie doszło.
Natomiast odnosząc się do drugiego pytania o moc takiego oświadczenia, odpowiedź jest taka, że wyrażona została zgoda na przejazd do działki nr XY. Nie wynika z tego oświadczenia, aby była to zgoda dożywotnia, czy aby właściciel był zobowiązany chociażby do ustanowienia służebności w przyszłości. Jest to po prostu zwykła zgoda udzielona w danym momencie. Na podstawie tego oświadczenia doszło do zawarcia pewnego rodzaju umowy, na mocy której właściciel działki nr XY może do niej dojeżdżać przez działkę nr X.
Przeczytaj również: Czy można wypowiedzieć służebność drogi
Umowa taka może zostać przez aktualnego właściciela rozwiązana – na piśmie – jeżeli taka będzie jego wola – można to nazwać na przykład odwołaniem zgody na przejazd. Forma pisemna jest konieczna zgodnie z art. 77 Kodeksu cywilnego, zaś wypowiedzenie wymaga zachowania terminu wypowiedzenia, jeżeli dotyczy nieruchomości, który zwyczajowo wynosi przynajmniej te 3 miesiące.
Dopóki zgoda ta nie zostanie odwołana przez aktualnych właścicieli, nadal obowiązuje, a zatem przejazd przez tę działkę ma podstawy prawne jak najbardziej.
Pani Anna odziedziczyła po rodzicach działkę, przez którą od lat przejeżdżał jej sąsiad, pan Marek. Ustnie uzgodniono, że może korzystać z drogi, a nawet spisano krótką notatkę. Po kilku latach Pani Anna postanowiła sprzedać nieruchomość, a nowy właściciel odmówił przejazdu, powołując się na brak wpisu w księdze wieczystej. Pan Marek musiał szukać innej drogi dojazdu, mimo że przez lata miał nieformalną zgodę.
Pan Jan zgodził się, by jego brat, mieszkający na sąsiedniej działce, korzystał z przejazdu przez jego posesję. Nie podpisali aktu notarialnego, ale brat użytkował drogę przez 15 lat. Gdy pan Jan zmarł, jego dzieci sprzedały nieruchomość, a nowy właściciel postawił ogrodzenie. Brat próbował dochodzić prawa do przejazdu w sądzie, lecz z braku formalnej służebności sprawa była trudna do wygrania.
Państwo Kowalscy pozwolili sąsiadom przejeżdżać przez swoją działkę, bo inna droga była nieutwardzona. Po latach, gdy chcieli ją sprzedać, okazało się, że nowi nabywcy nie chcą kontynuować ustnych ustaleń. Sąsiedzi, przyzwyczajeni do korzystania z tego dojazdu, domagali się dalszego użytkowania, co doprowadziło do sporu. Brak oficjalnego ustanowienia służebności uniemożliwił im skuteczne roszczenia.
Brak formalnego ustanowienia służebności przejazdu może prowadzić do poważnych problemów prawnych, zwłaszcza gdy zmienia się właściciel nieruchomości. Ustne ustalenia i nieformalnie spisane zgody nie mają mocy prawnej, jeśli nie zostaną potwierdzone aktem notarialnym i wpisane do księgi wieczystej. Właściciel działki może w każdej chwili cofnąć taką zgodę, co może skutkować utratą dostępu do drogi. Aby uniknąć sporów, warto zadbać o prawidłowe ustanowienie służebności już na etapie uzgadniania warunków przejazdu.
Oferujemy profesjonalne porady prawne online w zakresie służebności gruntowych, prawa nieruchomości i innych kwestii cywilnych. Skonsultuj swoją sytuację bez wychodzenia z domu – szybko, wygodnie i rzetelnie. Nasi prawnicy pomogą Ci zrozumieć przepisy, ocenić Twoje prawa oraz przygotować odpowiednie dokumenty. Skontaktuj się z nami już dziś i zyskaj pewność prawną w swoich sprawach!
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Siwiec
Radca prawny, absolwentka wydziału prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Od 17 lat pracująca w zawodzie prawnika i udzielająca porad prawnych, od 2010 roku prowadzi własną kancelarię. Specjalizuje się w obsłudze prawnej zarówno przedsiębiorców z różnych branż, jak i osób fizycznych.
Zapytaj prawnika